ΟΙ ΠΥΡΑΥΛΟΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΟΙ ΠΥΡΑΥΛΟΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Οι σημερινές μας γνώσεις δέν μάς έπιτρέπουν νά καθορίσουμε άκριβώς τή στιγμή κατά τήν όποία οί πύραυλοι εμφανίζονται στήν Ιστορία τών πολιτισμών. "Αν τούς αναφέρούν οί παλιοί θρύλοι τής Άπω 'Ανατολής, τίποτα δέν μάς έπιτρέπει νά ύποθέσουμε πώς οί θρύλοι αυτοί βασίζονται σέ κάτι άλλο άπό προφορικές παραδόσεις. Κάποιος Κινέζος μανδαρίνος, καθώς λέγεται, είχε κατασκευάσει 2000 χρόνια περίπου π.Χ. δύο «χαρταετούς» δεμένούς μεταξύ τους, οi όποίοι θά προωθούντο μέ τή βοήθεια 47 πυραύλων πού έπυροδοτούντο ταυτόχρονα, άλλά ένας άπό τούς πύραυλους αυτούς προκάλεσε τήν ανάφλεξη τής συσκευής, μέ συνέπεια τήν πτώση καί τόν θάνατο τού πλούσιού καί τολμηρού έφευρέτη. 'Εμείς προτιμάμε νά θεωρούμε τόν λόγιο Βάν-Πού, τόν δήθεν έφευρέτη τών πυραύλων, σάν πρόσωπο φανταστικό. Γιατί σέ αντίθετη περίπτωση θά πρέπει νά μεταθέσούμε κατά εικοσιπέντε αιώνες, στό άπώτατο παρελθόν, χρονολογίες πού δέν αμφισβητούνται καί οί όποίες άναφέρονται στήν έφεύρεση καί τή χρήση τής πυρίτιδας.

Η ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΥΡΑΥΛΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

Παρ όλα αϋτά, είναι πιθανό ορισμένα έκρηκτικά μίγματα νά ήταν γνωστά στούς Αιγυπτίους καί μερικούς λαούς τής 'Ανατολής. Πρίν ακόμη άπό τόν 1ον αίώνα μ.Χ. οί Κινέζοι χρησιμοποιούσαν στις δημόσιες έορτές πυροτεχνήματα πού κατασκευάζονταν άπό μίγμα νίτρού, θείου καί καρβουνόσκονης, άνάλογα μέ πιό πρόσφατα έκρηκτικά μέσα. Πάντως, πραγματικός πρόγονος τής πυρίτιδας είναι τό υγρό πύρ.

Τό «έλληνικό πϋρ», τού όποίον ό χημικός τύπος είναι άγνωστος, κατά πάσαν πιθανότητα είχε σάν βάση τή νάφθα καί τό Θείο. 'Ηταν, φαίνεται, γνωστό άπό τήν άρχαιότητα, άν καί είναι άδύνατο νά καθορισθή άπό πότε. `Η προσθήκη τού νίτρου έγινε άργότερα, καί ή άντικατάσταση τής νάφθας άπό σκόνη άνθρακος έδωσε τήν πυρίτιδα.

 'Η πρώτη τακτική χρήση τής πυρίτιδας ανάγεται στό έτος 85  μ.Χ. σέ μιά μάχη μεταξύ Κινέζων καί Τατάρων.

`Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Λέων ο Θράξ, δ όποίος έβασίλευσε μεταξύ 457 καί 474 μ.Χ., άναφέρει ότι «έκτοξεύονταν κατά τού έχθρού μικροί σωλήνες, γεμάτοι φλόγες, πού συχνά έσκαγαν στά χέρια έκείνων πού τούς έριχναν. `Η τεχνική αύτή χάθηκε στή Δύση κατά τήν πρώτη μ.Χ. χιλιετηρίδα, στή διάρκεια τής όποίας σποραδικά μόνον χρησιμοποιήθηκε άπό τούς Αραβες καί τούς Βυζαντινούς. 'Ο Πάπας Λέων 6ος (πέθανε τό 929) αναφέρει τρόπούς πυρπολήσεως πλοίων άπό απόσταση, μέ τή βοήθεια «πυρός μετά βροντής καί καπνού». Τό 970 ο Κινέζος αυτοκράτορας Τάι - Τσέον, ιδρυτής τής δυναστείας τών Σόγκ, διέτασσε τή χρήση σωλήνων άπό μπαμπού «γεμάτων άπό μίγμα μέ βάση τό νίτρο». Οί σωλήνες αυτοί, στερεωμένοι στήν αίχμή βελών, έκτοξεύονταν μέ ελαφρώς τεντωμένα τόξα. `Η πρώτη ιστορική ήμερομηνία στρατιωτικής χρήσεως πυραύλων είναι τό 1232, όταν οί Κινέζοι, πολιορκούμενοι στήν Κάι - Φόγκ άπό Μογγόλους, έξετόξευσαν πυραύλους κατά τών πολιορκητών. `Ο Φραγκισκανός μοναχός Ρογήρος Βάκων έδημοσίευσε περί τό 1260 βελτιωμένη συνταγή πυρίτιδας, ή όποία έπρεπε νά έπιτρέψη τή μετατροπή τών πυραύλων σέ έμπρηστικά βλήματα μεγάλου σχετικά βεληνεκούς.

Πολύ άργότερα ό στρατός τής Πάδουας χρησιμοποίησε πυραύλους έναντίον τής πόλεως Μέστρε, κοντά στή Βενετία (1379). Επειτα άπό δύό χρόνια, ή πολιορκούμενη Μπολόνια χτυπήθηκε μέ τή σειρά της άπό πυραύλους. 'Επί Καρόλού τού 7ον ή Γαλλία απέκτησε ειδικό σώμα πυροτεχνουργών, πού τούς αποκαλούσαν «πυραυλοβολητές», τό όποίο διακρίθηκε στήν πολιορκία τής 'Ορλεάνης άπό τή Ζάν ντ' "Αρκ (1428).

Τά άποτελέσματα τού βομβαρδισμού τής πόλεως αϋτής μέ τά νέα όπλα υπήρξαν σημαντικά καί οί πολεμικές μηχανές τών Αγγλων υπέστησαν με-γάλες ζημιές. `Ο Ντυνουά, όταν πολιορκούσε τό Πόν - 'Ωντεμέρ τό 1449, προκάλεσε πολλές πυρκαϊές στήν πόλη αυτή μέ τά ίδια μέσα. Τό 1465 δ Ζεχάν Μπουτφέ, «πυραυλοβολητής τού Βασιλέως», έκανε νικηφόρο έπίθεση κατά τής Κορμπέιγ, έπί κεφαλής τού «Λόχου τών 'Οφεων» τόν όποιο διοικούσε.

`Η γρήγορη, όμως, πρόοδος τού πυροβολικού, πού διέθετε μεγαλύτερη ευθυβολία καί ήταν περισσότερο άποτελεσματικό στις μάχες, συνετέλεσε στήν έγκατάλειψη τών πυραύλων, οί όποίοι σιγά - σιγά έξαφανίζονται άπό τά πεδία τών μαχών. Θά έμφανισθούν ξανά μόνο στις αρχές τού 19ου αίώνα στήν Εϋρώπη, προερχόμενοι άπό τις 'Ινδίες.

Στό μεταξύ, κατά τρόπο πολύ πιό ειρηνικό, οί Κινέζοι εξακολούθησαν νά χρησιμοποιούν τούς πυραύλους γιά τά πυροτεχνήματα πού άναβαν μέ τήν εϋκαιρία τών μεγάλων έορτών. Στή Δύση, ή συνήθεια αύτή διαδόθηκε κατά τήν 'Αναγέννηση, καί άπό τότε οί τρόποι κατασκευής καί χρήσεως τών πυραύλων αύτών δέν μεταβλήθηκαν καθόλού. 'Ο Γερμανός δπλοποιός Λέονχαρτ Φρόνσπεργκερ άφησε τό 1577 μιά περιγραφή γιά τούς πυραύλους αυτούς, πού θά μπορούσε νά ισχύη μέχρι σήμερα: «...'Ο πύραύλος κατασκευάζεται άπό πυρίτιδα, μέ βάση τό νίτρο, τό Θείο καί τόν ξυλάνθρακα, τυλιγμένα μέσα σέ ένα σωλήνα άπό χαρτί. `Η συσκευή αύτή ανεβαίνει ψηλά στόν αέρα καί, αφού άναλάμψη κατά θαυμάσιο τρόπο, καίγεται καί εξαφανίζεται χωρίς κανένα κίνδυνο». Μιά άπό τις θεαματικές λαϊκές διασκεδάσεις στά πανηγύρια έκείνης τής έποχής ήταν καί τό πέταγμα στόν αέρα διαφόρων μικρών ζώων, κρεμασμένων άπό πυραύλους, τών όποίων ή πτήση έπεβραδύνετο άπό ένα είδος ομπρέλλας πού άνοιγε στήν κάθοδο: Τά πυροτεχνήματα έφθασαν στό άποκορύφωμα τής τελειότη-τας κατά τόν 18ο αίώνα, άπό μιά οικογένεια 'Ιταλών πυροτεχνουργών, τούς Ρουτζιέρι.

ΟΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΥΡΑΥΛΟΥΣ

'Ενώ ή στρατιωτική χρήση τών πυραύλων ϋφίσταται μερική έκλειψη στήν.Εϋρώπη, οί έπιστήμονες καί οί έρευνητές δέν παύουν ωστόσο νά άσχολούνται μέ τήν τελειοποίησή τους. Φυσικά, πολλά σχέδια πού παρονσιάσθηκαν τήν έποχή αύτή δέν πραγματοποιήθηκαν ποτέ, ή ύπαρξη όμως καί μόνο τών σχεδίων αύτών αποδεικνύει τό ένδιαφέρον πού έτρεφαν τότε οί κύκλοι τών διανοουμένων γιά τούς πυραύλους. `Ο Φρουασάρ είχε ήδη προτείνει, πρίν άπό τό 1410, νά έκτοξεύωνται οί πύραυλοι άπό σωλήνες, γιά νά αϋξηθή ή ευθυβολία τους. Τό 1591 δ Γιοχάννες Σμίντλαπ έδωσε ένα σχέδιο πολλαπλού «πολυορόφου» πύραύλου. `Η Ιδέα του αύτή έφαρμόσθηκε τό 1630 μέ επιτυχία άπό τόν Πολωνό Σεμιένοβιτς. 'Εδώ πρέπει νά υπογραμμίσουμε τή σημασία τής έπιτυχίας αυτής, ή όποία θά έπαναληφθή αργότερα καί θά δδηγήσει στούς πρώτούς διαστημικούς πυραύλους. Τέλος, στόν 'Ισαάκ Νεύτωνα (1643 - 1727) δφείλεται ή διατύπωση τής ίδιας τής αρχής τής «αντιδράσεως». στόν τρίτο νόμο του, περί «Δράσεως καί 'Αντιδράσεως», ο σοφός αυτός έξηγοϋσε τήν έπιστημονική αρχή τού πυραύλου καί αναγνώριζε πώς μόνο αύτός θά ήταν δυνατό νά κινηθή στό διαπλανητικό κενό, άν καί τήν έποχή έκείνη κανείς δέν ήταν σέ Θέση νά άντιληφθή τήν πρακτική σημασία τού γεγονότος. Οί θεωρίες τού Νεύτωνα δέν άργησαν νά άποδώσουν καρπούς. Γύρω στά 1720 ο`Ολλανδός καθηγητής Βίλχελμ Γκράβεσεντ κατασκεύαζε, σάν έποπτικά μέσα τών μαθημάτων φυσικής πού παρέδιδε, μικρές άμαξες κινούμενες μέ αντίδραση υδρατμών . `Ο «γιγαντισμός» άρχιζε έπίσης νά διεγείρη τό πνεύμα τών έρευνητών, όπως τό αποδεικνύουν τά πειράματα πού έγιναν στό Βερολίνο μέ πυραύλους πού περιείχαν πάνω από 60 λίβρες έκρηκτικών υλών: «"Οταν δ πύραυλος αυτός έπυροδοτείτο, ή φλόγα τον ήταν τόσο Ισχυρή, ώστε άνοιγε στό έδαφος βαθιά τρύπα κάτω από τήν ούρά του, μέχρι τή στιγμή τής απογειώσεως ». Πρέπει νά σημειώσουμε έπίσης τις δοκιμές πού έγιναν στή Γερμανία τό 1730 καί 1731 μέ πυραύλούς τών έκατό λιβρών. Στή Ρωσία, μέ πρωτοβου-λία τού Μεγάλου Πέτρου, πού βασίλεύσε άπό τό 1682 μέχρι τό 1725, ιδρύθηκε ένα έργαστηριο πυροτεχνίας, μέ πρώτο σκοπό τή βελτίωση τών πυροτεχνημάτων, τά όποία ξόδευε σπάταλα ό αυτοκράτορας αυτός.

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΠΥΡΑΥΛΩΝ

Μεγάλη έκπληξη δοκίμασε τό βρεττανικό έκστρατευτικό σώμα όταν βρέθηκε, στις 'Ινδίες, μπροστά σέ πέντε χιλιάδες πυραυλοβολητές τού ήγεμόνα Τιπού-Σαχίμπ, πού διέθεταν βλήματα μέ βέργες βάρούς 3 ώς 6 χιλιογράμμων καί βεληνεκούς 800 ώς 1200 μέτρων. `Η μαζική χρήση, παρά τή μέτρια εύθυβολία τους, έπροκάλεσε πολλές απώλειες, κυρίως στό αγγλικό ιππικό. Τότε ο συνταγματάρχης Οϋΐλλιαμ Κόνγκρηβ αποφάσισε νά μελετήση τό όπλο αϋτό καί νά τό τελειοποιήση, αναλαμβάνοντας τή διεύθύνση τού έργαστηρίου κατασκευής πυραύλων τού Γούλγονϊτς. Ετσι κατασκευάσθηκαν συσκευές βάρους δέκα περίπου χιλιογράμμων, ικανές νά πλήξουν στόχους σέ απόσταση δύο χιλιομέτρων. `Η αποτελεσματικότητα τών πυραύλων αύτών αποδείχθηκε κατά τήν έπίθεση έναντίον τής Βουλώνης καί τού Νταντσιχ, τό 1806 καί τό 1813 αντιστοίχως, παρά τήν αποτυχία δύο πρώτων έπιθέσεων έξ αίτίας τών κακών μετεωρολογικών συνθηκών. Τό σώμα τών Βρετανών «πυραυλοβολητών» διακρίθηκε έπίσης στούς ναπολεόντειους πολέμους καί Ιδιαίτερα στή μάχη τής Λειψίας. Σέ όλη τή ζωή του ο σέρ Οϋΐλλιαμ Κόνγκρηβ συνέχισε νά τελειοποιή τούς πυραύλους του. Μετά τόν θάνατό του, τό 1826, βρέθηκαν στα χαρτιά του τά σχέδια ένός πυραύλου διαμετρήματος 20 έκατοστών καί σημειώσεις γιά συσκευές βάρους 200 καί 300 χιλιογράμμων. Επειτα άπό τις επιτυχίες πού σημείωσαν ο{ Βρεττανοί, κυρίως λόγω τής εύκολης χρήσεως τών όπλων αυτών στις έκστρατείες, ή μελέτη τών πυραύλων διαδόθηκε σέ όλη τήν Ευρώπη . Στή Γαλλία, όπου ό Μονζερύ είχε καταστρώσει άπό τό 1827 τά σχέδια ένός πολυόροφου στρατιωτικοϋ πυραύλου, τό πυροβολικό διέθετε πολεμικούς πυραύλους 10 χιλιογράμμων καί βεληνεκοϋς μεγαλύτερου τών τριών χιλιομέτρων.. Οί πύραυλοι αύτοί έξαφανίσθηκαν μετά τήν πολιορκία τής Σεβαστουπόλεως (1854 - 56), όπου δέν απέδωσαν σημαντικά αποτελέσματα. Τό ίδιο συνέβη καί στά άλλα κράτη, όπού οί πύραυλοι έγκαταλείφθηκαν γιά παρόμοιούς λόγούς.  

 . Ενας πόλεμος άτάκτων που γίνεται μέ πυραύλους άποτελεί τήν πιό ρωμαλέα μορφή ένός λαϊκού πολέμού...». Οί γραμμές αύτές θά μπορούσαν νά προλογίσούν καί ένα έγχειρίδιο σύγχρονης στρατηγικής. Στό μεταξύ, σημαντικές τεχνικές πρόοδοι σημειώθηκαν στήν Ρωσία, ό στρατός τής όποίας χρησιμοποίησε μέ έπιτυχία πυραύλους κατά τήν εκστρατεία έναντίον τής Τουρκίας τό 1828 καί 1829. `Ο στρατηγός 'Αλέξανδρος Ζασιάντκο είχε δημιουργήσει τούς δύο πρώτούς τύπους πυραύλων, βεληνεκούς πάνω άπό δύο χιλιόμετρα. `Ο στρατηγός Κωνσταντίνος Κωνσταντίνωφ   βελτίωσε σημαντικά τήν τεχνική τούς, μελέτησε καί κατεσκεύασε ένα όργανο γιά τήν ακριβή μέτρηση τής προωθητικής δυνάμεως πού αναπτύσσει ένας πύραυλος, καί όργάνωσε τή μαζική παραγωγή τών πυραύλων. Τό μνημειώδες έργο του «Περί τού Πολεμικού Πυραύλού» προκάλεσε αίσθηση στούς εύρωπαϊκούς στρατιωτιωτικούς κύκλους. Ο στρατηγός φόν Τέομπαλντγραφε σέ μιά αναφορά τον, τό 1827 γράφει «"Ενα σύστημα πυραύλων τοποθετημένων κατά πρακτικό τρόπο μπορεί νά έπαυξήση τρομερά τήν αποτελεσματικότητα τού πυροβολικού. Οί πύραυλοι αποτελούν τό πραγματικό πυροβολικό γιά τήν άμυνα τού έδάφους καί τόν γενικό έξοπλισμό τού λαού. Μέ τή βοήθεια τών πυραύλων, ένα πολιτισμένο έθνος θά μπορέση νά άντισταθή καλύτερα έναντίον τών Κοζάκων.

 Κατά τόν Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο, όμως, ό πύραυλος τού Ρώσού μηχανικού Μαχόνιν απέδωσε, σάν τακτικό όπλο, ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Πρέπει έπίσης ν' άναφέρωμε μιά εϊδική εφαρμογή τού πολεμικού πυραύλου στή Γαλλία τό 1916. Αύτόν τόν χρόνο, ό ταγματάρχης Λέ Πριέρ είχε σκεφθή νά χρησιμοποιήση τις συσκευές αυτές σάν μέσο άγώνα κατά τών άεροστάτων παρατηρήσεως. Γι' αυτόν τόν σκοπό, ένα σμήνος καταδιωκτικών αεροπλάνων έφοδιάσθηκε μέ πυραύλους, καί στήν πρώτη μάχη,.πάνω άπό τό Βερντέν, πολλά αερόστατα πυρπολήθηκαν μέ τούς πυραύλούς μέσα σ' έλάχιστο χρονικό διάστημα. 'Ηταν ή πρώτη χρήση πολεμικών πυραύλων «άέρος - άέρος». 'Αλλά κι έδώ οί πύραυλοι σέ λίγο ύποσκελίσθηκαν άπό «έμπρηστικές» σφαίρες, τίς όποίες έριχναν τά πολυβόλα τών άεροσκαφών καί συνεπώς δέν απαιτούσαν καμιά ειδική εγκατάσταση πάνω στά άεροσκάφη.

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΠΥΡΑΥΛΟΙ

'Από τότε πέρασαν τριάντα περίπού χρόνια, χωρίς νά σημειωθη καμιά πρόοδος στήν τεχνική τών πυραύλων. Οί συσκευές αύτές χρησιμοποιήθηκαν γιά διάφορούς πρακτικούς σκοπούς, σάν μέσα ναυαγοσωστικά καί άντιχαλαζιακά, σάν ταχυδρομικοί φορείς, σάν προωθητήρες γιά καμάκια φαλαινοθηρικών καί σάν μέσα φωτογραφήσεως άπό τόν άέρα. Στήν πολεμική τεχνική όμως ή έγκατάλειψή τους φαινόταν οριστική

`Ωστόσο, παντού τά επιτελεία άντελήφθηκαν τίς στρατιωτικές δυνατότητες πού προσφέρουν οί πύραυλοι, καί άπό τό 1935 τά πειράματα μέ πολεμικούς πυραύλους ξανάρχισαν. Στή Μεγάλη Βρεττανία ή μελέτη τους προωθήθηκε δραστήρια, κυρίως πρός τήν κατεύθυνση τής άντιαεροπορικής άμυνας. Τά πρώτα πειράματα χρονολογούνται άπό τό 1937 καί, κατά τό διάστημα τών δοκιμών πού έγιναν τόν χειμώνα 1938 - 39, έξετοξεύθησαν 2500 βλήματα. Οί 'Αγγλοι ήταν οί πρώτοι πού χρησιμοποίησαν τούς πυραύλους στόν Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, έξοπλίζοντας τά σκάφη τής παράκτιας άμυνας καί μερικά σημεία τής ένδοχώρας γιά βολή κατά τών βομβαρδιστικών άεροπλάνων. 'Από γερμανική πλευρά τά πειράματα μέ τούς πυραύλους υποστηρίχθηκαν άπό τούς στρατιωτικούς καί κατέληξαν, κατά τή διάρκεια τού τελευταίου πολέμου, στή δημιουργία πολλών τύπων βλημάτων τού είδους αϋτού. 'Εκτός τού V 2, γιά τό.όποίο θά μιλήσούμε πιό κάτω, πρέπει νά άναφέρωμε τόν πύραυλο «έδάφους - εδάφους» «Ράινμποτε», τούς πυραύλους «άέρος - άέρος» Η 298 καί Χ 4, τά άντιαεροπορικά βλήματα «'Εντσιάν», «Ράιντοχτερ», «Βάσσερφαλ», καί «Σμέττερλιγκ», τά κατευθυνόμενα βλήματα Η 293, Η 293 D, καί τόν άνθυποβρυχιακό τούς τύπο Η8 294. 'Αναφέρουμε επίσης τή δημιουργία άντιαρματικών πυραύλων όπως τό «Νεμπελβέρφερ» τών 35 χιλιογράμμων. Περί τό τέλος τού πολέμού οί Γερμανοί τεχνικοί είχαν τελειοποιήσει άεροσκάφη-πυραύλους όπως τό DFS 228 (παρατηρήσεως) καί τά πυραυλοκίνητα άεροπλάνα Μέσσερσμιτ Με 163 καί Μπάχεμ ΒΡ 20 «Νάττερ» (διώξεως). Οί 'Ιάπωνες έπωφελήθηκαν άπό τή γερμανική πείρα καί άγόρασαν τό δίπλωμα εύρεσιτεχνίας γιά τούς πυραυλοκινητήρες τών σκαφών αύτών, καθώς καί γιά τά άεροπλάνα Με 163 καί Μπάχεμ «Νάττερ». Στήν πραγματικότητα οί 'Ιάπωνες κατασκεύασαν μόνον τό «Σουσούι», τόν ιαπωνικό τύπο τού Με 163, καθώς καί τούς πυραυλοκινητήρες γιά τά άεροπλάνα αϋτοκτονίας «Μπάκα». Οί Σοβιετικοί, παρά τις έρευνες πού έκαναν προπολεμικά μέ τό πυραυλοκίνητο Κορολιόφ RP 318, καί τόν πειραματικό πύραυλο 212, δέν χρησιμοποίησαν στόν πόλεμο παρά μόνο τούς πυραύλους «Κατιούσα», τούς όποίους οί σύμμαχοι άπεκάλεσαν κολακευτικά «'Οργανα τού Στάλιν». Οί συσκευές αύτές άποτελοϋνταν άπό 46 πυραυλοβλητικούς σωλήνες, πού έξετόξευαν βλήματα τών 8,2 χιλιοστών. Οί εϋκίνητες αύτές συστοιχίες πυραύλων προκάλεσαν κατάπληξη στούς Γερμανούς καί χρησιμοποίήβηκαν μέ επιτυχία κατά τών άρμάτων μάχης. Στις 'Ηνωμένες Πολιτείες, όπού οί σχετικές έρευνες άργησαν νά άρχίσουν, ό πύραυλος Μ 1 καί ή συσκευή έκτοξεύσεώς του, τό «μπαζούκα»,έκαμαν τήν εμφάνισή τους στήν εκστρατεία τής Βορείου 'Αφρικής. Οί 'Αμερικανοί διέθεταν επίσης πυραύλους μεγάλου διαμετρήματος, τών 112,5 καί 180 χιλιοστών, τούς όποίους χρησιμοποίησαν μαζικά κατά τήν απόβαση στή Νότιο Γαλλία. Γιά τήν επίθεση κατά τής 'Οκινάβας οί 'Αμερικανοί διέθεσαν ένα τεράστιο πύραυλο μήκούς 3 μέτρων καί διαμέτρου 20 εκατοστών, πού έκτοξεύτηκε άπό άεροπλάνο, τόν «Τίπσν Τόμ». Τό βάρος του ήταν 600 χιλιόγραμμα; άπό τά όποία 270 ήταν ή γόμωση καί 70 τά καύσιμα προωθήσεώς του

.

ΟΙ ΠΡΟΔΡΟΜΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΝΑΥΤΙΚΗΣ

Τέσσερα θρυλικά δνόματα πρέπει νά αναφερθούν έδώ μέ τήν εϋκαιρία τών μεγάλων καί ταχύτατων προόδων πού σημείωσε ή τεχνική τών πυραύλων ·άπό τό τέλος τού 19ου αιωνα μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο..  Ο Κων/νος. Ε. Τσιολκόφσκι γεννήθηκε στό 'Ιζεφσκ (ΕΣΣΔ επαρχία τού Καζάν) τήν 5η Σεπτεμβρίου 1857. Αύτός πρέπει νά θεωρηθή ασφαλώς σάν «πατέρας της άστροναυτικής». 'Ενθουσιώδης μελετητής τής φυσικής καί τών μαθηματικών, ό Τσιολκόφσκι δημοσίευσε σέ ήλικία τριάντα ετών μιά θεωρητική μελέτη γιά ένα μεταλλικό πηδαλιουχούμενο καί τό 1890 παρουσίασε στήν Αϋτοκρατορική Τεχνική `Εταιρία τό αποτέλεσμα τών εργασιών του γιά τήν αεροναυτική. Μετά ασχολήθηκε μέ τήν μελέτη τών πυραύλων. Το 1898 έπρότεινε γιά πρώτη φορά τή χρήση υγρών καυσίμων, αποδεικνύοντας όλα τά πλεονεκτήματα τού παρουσιάζουν αύτά σέ σχέση μέ τά στερεά πού χρησιμοποιούσαν τότε. `Ο Τσιολκόφσκι έπρότεινε κυρίως τή χρήση τού υδρογόνου καί τού οξυγόνου, καθώς καί τών υδρογονανθράκων. `Ο Τσιολκόφσκι μελετούσε ταυτόχρονα τίς μαθηματικές θεωρίες γιά τήν κίνηση τών πυραύλων, καθώς κι εκείνες πού αφοροϋσαν τήν κίνηση σωμάτων στό κενό, καί καθόριζε τόν θεμελιώδη νόμο τής τελικής ταχύτητος τών πυραύλων, πού εξαρτάται από τό απόθεμα τών καυσίμων τους καί τήν ταχύτητα εκτονώσεως τών προϊόντων τής καύσεως. 'Ο Τσιολκόφσκι κατέθεσε τό χειρόγραφο στό όποίο αναφερόταν αύτή του ή ανακάλυψη τό 1903 στήν «Τεχνική 'Επιθεώρηση τής Μόσχας». Δημοσιεύθηκε τό 1923..., είκοσι χρόνια αργότερα! Στόν Τσιολκόφσκι οφείλονται ακόμα οί πρώτοι ύπολογισμοί αναφορικά μέ τά διαπλανητικά ταξίδια καί τήν τοποθέτηση τεχνητών δορυφόρων σέ τροχιά. 'Ο Τσιολκόφσκι έγινε παντού δεκτός μέ αδιαφορία καί παρέμεινε στήν αφάνεια, ωσότου ή' σοβιετική κυβέρνηση τόν ένεθάρρυνε στήν προσπάθειά του, πού δέν σταμάτησε πιά παρά μέ τόν θάνατό του στίς 19 Σεπτεμβρίου 1935. 'Εκτός από τίς μελέτες γιά τά υγρά καύσιμα ό Τσιολκόφσκι είχε προτείνει διάφορα σχέδια σύνθετων καί πολυόροφων πυραύλων, πού θά μπορούσαν νά φτάσουν σέ μεγάλα ύψη.

'Εξ άλλου μία ένδιαφέρουσα βιβλιογραφία συμπληρώνει τό έργο του. Τά δύο τελευταία του συγγράμματα είναι τό «Λεύκωμα τών κοσμικών ταξιδίων» (1932) καί «`Η ανωτάτη ταχύτης τών πυραύλων» (1935). `Ο Ρ. 'Ενώ-Πελτερί γεννήθηκε στό Παρίσι στίς 8 Νοεμβρίου 1881. 'Αφού πήρε τό πτυχίο τών Φυσικών επιστημών, ο 'Ενώ-Πελτερί υπήρξε μεταξύ τών πρώτων μηχανικών οί όποίοι έθεσαν τήν αεροπορία πάνω σέ έπιστημονικές βάσεις. 'Από τότε όμως δέν θεώρησε τήν αεροπορία παρά σάν μεταβατικό στάδιο πρός τήν αστροναυτική, στήν όποία καί αφιέρωσε τό μεγαλύτερο μέρος τής δραστηριότητάς τον. Στίς 13 Νοεμβρίου 1912 έξεφώνησε στή Γαλλική `Εταιρία Φυσικής 'ένα λόγο πού προκάλεσε θόρυβο, άλλά καί πού έγινε δεκτός μέ κάποιο σκεπτικισμό. 'Η διάλεξη αύτή, μέ τόν τίτλο «Σκέψεις επί τών συνεπειών τής διαρκούς μειώσεως τού βάρούς τών κινητήρων», αποτελεί παρ' όλα αύτά σταθμό στήν Ιστορία τής διαστημοπλοΐας. 'Ο 'Ενώ-Πελτερί συνέχισε τις ερευνές του μετά τόν πόλεμο καί από τό 1920 κατέληξε. στό συμπέρασμα ότι οί τότε πραγματοποιήσιμες έκτονώσεις καθιστούσαν σχεδόν προσιτή τή «σχέση μάζας» τών πυραύλων.

Στίς 8 'Ιούνίου 1927 ό 'Ενώ-Πελτερί έκαμε μιά δεύτερη διάλεξη στήν 'Αστρονομική `Εταιρία τής Γαλλίας μέ τόν τίτλο «`Η διά πυραύλων έξερεύνησις τής ανωτέρας ατμοσφαίρας καί ή δυνατότης τών διαπλανητικών ταξιδίων». `Η διάλεξη αυτή είχε παγκόσμια απήχηση καί παρακίνησε τόν 'Ενώ-Πελτερί νά άθλοθετήση, σέ συνεργασία μέ τόν 'Αντρέ Χίρς, ετήσιο διεθνές βραβείο γιά τό καλύτερο τεχνικό έργο σχετικά μέ τά διαπλανητικά ταξίδια. Τό 1930 ό 'Ενώ-Πελτερί δημοσίευσε τό κεφαλαιώδες βιβλίο του «`Η αστροναυτική», πού ανακεφαλαίωνε τίς τότε γνώσεις πάνω στό θέμα αϋτά, καί τό 1935 δημοσίευσε ένα «Συμπλήρωμά» του. Τό έργο τού 'Ενώ-Πελτερί (πέθανε στίς 6 Δεκεμβρίου 1957) συμπληρώνεται άπό πολλές μελέτες πάνω σέ πολλούς τύπους πυραυλοκινητήρων, καθώς καί άπό διάφορα πειράματα πάνω σέ συνδυασμούς υγρών καυσίμων γιά πυραύλους. Κατά τή διάρκεια ένός από τά πειράματα αύτά ό 'Ενώ-Πελτερί τρανματίσθηκε βαριά από μιά έκρηξη. `Ο σοφός αυτός υπήρξε άπό τούς πρώτους, μαζί μέ τόν στρατηγό Φερριέ, πού πρόβλεψαν τή χρήση τής πυρηνικής ένεργείας στήν προώθηση τών πυραύλων. `Ο 'Ενώ-Πελτερί ήταν μέλος της 'Ακαδημίας τών 'Επιστημών άπό τις 22 'Ιουνίου 1937. `Ο Ρ. Χ. Γκόνταρντ γεννήθηκε στό Ούώρτσεστερ (Μασσαχουσέτη) στις 5 'Οκτωβρίού 1881. Μετά άπό σοβαρές έπιστημονικές σπουδές ο Γκόνταρντ διορίσθηκε καθηγητής στό Πανεπιστήμιο τού Κλάρκ. Μέχρι τό 1920 ένδιαφερόταν μόνο γιά τούς πυραύλους μέ πυρίτιδα, τούς οποίους άρχισε νά έρευνά άπό τό 1909. Τό 1919 δημοσίεύσε τό φημισμένο βιβλίο του «Περί μιάς μεθόδου άνόδου στά άνώτατα ύψη». „Αν καί τό έργο αυτό είναι καθαρά μαθηματικό, ο Γκόνταρντ δέν παρέλειψε νά σημειώση έκεί τή δυνατότητα άποστολής πειραματικού πυραύλού στή Σελήνη. Γιά τήν άναγνώριση τού σημείου προσκρούσε-ως πάνω στήν έπιφάνεια τού δορυφόρού μας ο συγγραφεύς προτείνει νά έφοδιασθή δ πύραυλος μέ γόμωση μαγνησίού.

Μετά άπό πολλούς υπολογισμούς καί όχι λιγότερες δοκιμές, ο Γκόνταρντ έξετόξευσε στις 16 Μαρτίου 1926 τόν πρώτο πύραυλο μέ υγρά καύσιμα (υγρό όξυγόνο καί φωτιστικό πετρέλαιο). Τό πείραμα αύτό άκολούθησαν καί πολλά άλλα μέχρι τό 1935. `Ο Γκόνταρντ πέτυχε τήν αϋτόματη σταθεροποίηση τών πυραύλων του σέ πτήση μέ γυροσκόπια καί πηδάλια τοποθετημένα στήν έξοδο τού σωλήνα έκτονώσεως. Τελικά, ο 'Αμερικανός αυτός πειραματιστής πέτυχε νά στείλη τούς πυραύλους τον μέχρι ύψος 2750 μέτρων μέ ταχύτητα 880 χιλιομέτρων . Οι πύραυλοί του ήταν τελειότεροι άπό τούς σύγχρονούς των γερμανικούς. Κατά τή διάρκεια τού Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου ο Γκόνταρντ συνεργάσθηκε στήν τελειοποίηση τών τηλεκατευθυνόμενων βλημάτων πού χρησιμοποιούσε το άμερικανικό ναυτικό. `Ο πρωτοπόρος αύτός πέθανε στις 10 Αύγούστου 1945, άφού είδε νά έφαρμόζωνται οι · έπιστημονικές άρχές τίς όποίες αύτός είχε διατυπώσει. `Ο Χ. "Ομπερτ γεννήθηκε στις 25 'Ιουνίού 1894 στό Χέρμανσταντ τής Τρανσυλβανίας. "Υστερα άπό άριστες έπιστημονικές σπουδές πήγε νά πολεμήση σάν οπλίτης στις τάξεις τού αύστροουγγρικοϋ στρατού. 'Οταν ήταν άκόμη φοιτητής στήν 'Ιατρική Σχολή

τού Μονάχου, ο Ομπερτ είχε πάθος μέ τή Θεωρία τών πυραύλων μέ προοπτική τή διαπλανητική πτήση καί υπέβαλε τήν πρώτη γνωστή διδακτορική διατριβή πάνω στό θέμα αϋτό. 'Οπως είναι φυσικό, ή διατριβή αυτή άπερρίφθη. ένας Γερμανό; έκδότης όμως τήν δημοσίευσε τό 1923. `Ο τίτλος της, «Οι πύραυλοι στόν διαπλανητικό χώρο», προκάλεσε  ευμενή σχόλια ενώ η έπιτυχία τού έργού ήταν πλήρης. Τό βιβλίο, συμπληρωμένο, έπανεκδίδεται γιά τρίτη φορά τό 1929, μέ τόν τίτλο «Οι Δρόμοι της 'Αστροναυτικής». Μέ τήν εύκαιρία αυτή ό Ομπερτ τιμήθηκε μέ τό πρώτο διεθνές βραβείο τής άστροναυτικής, πού είχαν ιδρύσει οι 'Ενώ-Πελτερί καί 'Αντρέ Χίρς. Στό μεταξύ ο 'Ομπερτ είχε συνεργασθή μέ τόν Γερμανό σκηνοθέτη Φρίτς Λάνγκ γιά τδ γύρισμα μιάς αισθηματικής ταινίας καί μέ τήν εύκαιρία αύτή κατέστρωσε ένα σχέδιο πυραύλού, το οποίο όμως δέν πραγματοποιήθηκε έγκαίρως. `Ο Ομπερτ έγινε Ρουμάνος ύπήκοος μετά τόν Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο καί έπέστρεψε στή γενέτειρά τον γιά νά συνεχίση τις έρευνές του, πού κανείς πιά δέν άμφισβητοϋσε τή σημασία τους. Καί τότε όμως ο πρωτοπόρος αυτός δέν περιορίσθηκε στις θεωρητικές μόνον έρεύνες. 'Αντίθετα έπεξεργάσθηκε τήν έποχή αυτή πολλά σχέδια πυραύλων καί διαστημοπλοίών, καί συνέχισε τις έρευνες σχετικά μέ τά καύσιμα καί τή σύνθεσή τούς. Υπο-πτος λόγω τής καταγωγής του ο 'Ομπερτ δέν βρήκε έπαρκή υποστήριξη γιά τήν προώθηση τών μεγαλοφυών τον σχεδίων, άκόμη καί όταν, τελικά, πολιτογραφήθηκε Γερμανός. Παρ' όλα αύτά ο 'Ομπερτ κατόρθωσε νά άνοίξη τόν δρόμο στά μεγαλύτερα έπιτεύγματα τού αίώνος μας.

ΟΙ ΠΥΡΑΥΛΟΙ ΣΤΗ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΡΩΣΙΑ

Πολύ περίεργη είναι ή ιστορία τού έπαναστάτη φοιτητή Νικολάου Κιμπάλτσιτς. `Ο νέος αύτός είχε πάρει μέρος στή συνωμοσία ή όποία κατέληξε στή δολοφονία τού τσάρου 'Αλεξάνδρου Β' τήν 1η Μαρτίου 1881. Αύτός είχε σχεδιάσει καί κατασκευάσει τή βόμβα γιά τήν άπόπειρα. Συνελήφθη καί καταδικάστηκε σέ θάνατο. Στή φυλακή ο Κιμπάλτσιτς τελειοποίησε ένα πολύ λεπτομερές σχέδιο πνραυλοκινητήρα, τό όποίο, μαζί μέ τά σχετικά χειρόγραφα, άπηύθννε προτού έκτελεσθή στό υπουργείο 'Εσωτερικών. Οι άρχές δέν έδωσαν συνέχεια στήν υπόθεση, καί μόνο μετά τήν έπανάσταση τά έγγραφα αυτά βρέθηκαν στά 'Αρχεία τής 'Αστυνομίας καί δημοσιεύθηκαν σ 'ένα τεχνικό περιοδικό. 'Από το τέλος τού Πρώτον Παγκοσμίου πολέμου σημαντική κίνηση άναπτύχθηκε σ' ολόκληρη τή Ρωσία γιά τούς πυραύλους. Πρώτη συνέπεια τού ένδιαφέροντος αυτού ήταν ή δημιουργία πολλών οργανισμών έρεύνης καί έκλαίκεύσεως.  

ΟΙ ΠΥΡΑΥΛΟΙ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΑΥΣΤΡΙΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ

Στήν Κεντρική Εύρώπη, όπως καί στήν ΕΣΣΔ, τό ένδιαφέρον γιά τούς πυραύλους ήταν βαθύτερο άπ' όσο στή Γαλλία η στις 'Ηνωμένες Πολιτείες, καί τό πρώτο έργο τού Χέρμαν 'Ομπερτ, πού δημοσιεύθηκε τό 1923, είχε τεράστια απήχηση. 'Ανάμεσα στούς θεωρητικούς τής έποχής έκείνης συγκαταλέγονται οί Γερμανοί καί Αυστριακοί μηχανικοί Χέρμαν Γκάνσβιντ, Βάλτερ Χόμαν, Φράντζ φόν Χαίφτ καί Γκονΐντο φόν Πίρκετ. Στόν πρακτικό τομέα ο Γιοχάννες Βίνκλερ ίδρυσε τό 1927, στό. Μπρεσλάονυ τή Γερμανική 'Αστροναυτική `Εταιρία. Κατά τά δέκα χρόνια ζωής τής οργανώσεως αυτής οι είδικοί της σημείωσαν στό «πυραυλοδρόμιο» τού Ραϊνίκεντορφ άποτυχίες άλλά καί έπιτεύγματα. Τό 1933 ο Όϋγκεν Σαϊνγκερ έξέδωκε τό βιβλίο τον «Τεχνική τής πτήσεως τών πυραύλων», στό όποίο άνέπτυσσε τό σχέδιό του γιά μιά υπερηχητική συσκευή. Πήρε άκόμα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας γιά ένα σύστημα ψύξεως τού θαλάμου καύσεως, καθώς καί γιά έναν σωλήνα έκτονώσεως με-γάλης άποδόσεως. Μαζί μέ τόν Σαϊνγκερ πρέπει νά μνημονευθή καί ή γυναίκα τον 'Ιρένε Σατνγκερ-Μπρέντ. 'Από τήν καρποφόρα συνεργασία τούς προέκυψαν μεγάλα σχέδια, όπως τό σχέδιο ένός «άντιποδικού βομβαρδιστικού». `Οραματιζόμενος τό μέλλον ό Σατνγκερ προέβλεπε πώς ό «πύραύλος φωτονίων» θά ήταν τό τελευταιο στάδιο τής προωθήσεως δι' άντιδράσέως. 'Εκείνη άκριβώς τήν έποχή οί Ιδιωτικές πρωτοβουλίες στήν έρευνα τών πυραύλων ξεπεράστηκαν καί άντικαταστάθηκαν άπό τίς κρατικές. 'Από δώ καί πέρα μόνον οί στρατιωτικές έπιχειρήσεις, πού διαθέτούν τεράστια κεφάλαια, θά είναι σέ θέση νά συνεχίσούν τίς έρευνες αύτές. "Ετσι, ή άστροναυτική θά μπή στό περιθώριο, τουλάχιστο γιά ένα ώρισμένο χρονικό διάστημα, γιά νά παραχωρήση τή θέση της σέ καθαρά στρατιωτικές έφαρμογές τών πυραύλων. Στό Ίδρυμα έρευνών τού Πεενεμούντε, μέ διευθυντή τόν Βέρνερ φόν Μπράουν, τελειοποιήθηκαν οί πύραυλοι Α 1, Α 2, Α 3 καί Α 5, καί τέλος ό Α 4, περισσότερο γνωστός ώς V 2. `Ο πύραυλος αυτός μέ πλήρες φορτίο ζύγιζε 12,7 τόννους, καί ό κινητήρας τον άνέπτυσσε προωθητική δύναμη 27,2 τόννων. `Ο V 2 χρησιμοποιούσε γιά καύσιμα 8,8 τόννούς άλκοόλης καί υγρού όξυγόνου, καί μετέφερε 975 χιλιόγραμμα έκρηκτικές ύλες. Τό βεληνεκές τον ήταν 290 έως 305 χιλιόμετρα. `Η μαζική κατασκευή τών V 2 άρχισε στό υπόγειο έργοστάσιο τών «Μιττελβέρκε», στό Νορντχάουζεν τής Σαξονίας. Κατά τό τέλος τού πολέμου ή μηνιαία παραγωγή τους έφθανε τούς τετρακοσίους.

Τόν Σεπτέμβριο τού 1944 οί γιγαντιαίοι αυτοί πύραυλοι άρχισαν νά χρησιμοποιούνται γιά τόν βομβαρδισμό τού Λονδίνου, όπου προκάλεσαν πολλά θύματα καί ζημιές. Τό 1945 όλες οί έγκαταστάσεις τού Πεενεμούντε έσβησαν άπό τόν χάρτη έπειτα άπό τίς μαζικές άεροπορικές έπιθέσεις τών συμμάχων. Σ' αυτή τή μυστική βάση γεννήθηκαν, κάτω άπό τόν άστερισμό τής βίας, οί πρώτες σοβαρές έλπίδες τής διαστημοπλοΐας.

ΤΑ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΑ ΟΝΕΙΡΑ...

ΟΙ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΙ ΠΟΘΟΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

 

Είναι άδύνατο νά καθορίση κανείς μέ άκρίβεια πότε ο άνθρωπος άρχισε νά όνειρεύεται έξωγήινα ταξίδια. `Η `Ιστορία μάς αναφέρει μέ άκρίβεια τούς πολέμους καί τούς μεγάλους άνδρες, όχι όμως καί τά διαπλανητικά όνειρα τής ανθρωπότητας. Γιά τά τελευταία, πρέπει νά αρκεστούμε στή μελέτη μόνο τής λογοτεχνίας πού ασχολήθηκε μ' αυτό τό θέμα στις διάφορες έποχές. Τό πρώτο μυθιστόρημα πού αναφέρεται σ' ένα ταξίδι στήν Σελήνη δημοσιεύθηκε τόν 1ον μ.Χ. αιώνα. Συγγραφεύς του είναι ο "Ελληνας σατυρικός Λουκιανός ο Σαμοσατεύς (125 - 190 μ.Χ.), πού έχει γράψει μέ πολλή έμπνευση καί άλλα μικρά έργα γεμάτα κέφι. Τό μυθιστόρημα αυτό αφηγείται πώς τό πλοίο τού 'Οδυσσέα αρπάχτηκε, έπλεε, άπό ένα τρομερό άνεμοστρόβιλο καί ταξίδεψε έπί επτά μέρες στό Διάστημα, γιά νά φθάση τελικά στό άστρο τής νύχτας... Τό βιβλίο είχε τίτλο «'Αληθινή `Ιστορία», ο Λουκιανός όμως προειδοποιεί τούς αναγνώστες του πώς τά έπεισόδια πού περιγράφει «κανείς δέν τά είδε ούτε τά έζησε ποτέ». Μετά τόν Λουκιανό, καί μέχρι τό τέλος τού Μεσαίωνα, τά ταξίδια στό Διάστημα ξεχάστηκαν. Οί εργασίες τού Κοπερνίκου, τού Κέπλερ καί τού Γαλιλαίου έγιναν γνωστές άνάμεσα στα χρόνια 1543 καί 1610 καί προκάλεσαν πραγματική έπανάσταση στήν άστρονομία. Παράλληλα, προσέφεραν στερεότερες βάσεις γιά τά διαστημικά όνειρα άπό τις ονειροπολήσεις τού Λουκιανού, τό μυθιστόρημα τού όποίου ανατυπώθηκε τότε πέντε φορές στό ελληνικό πρωτότυπο καί μεταφράστηκε από τόν ίδιο τόν Κέπλερ στα λατινικά. `Ο Κέπλερ είναι, έπίσης, ό συγγραφεύς ενός φανταστικού ταξιδίου. Γιά τό έργο αύτό, πού έφερε τόν τίτλο «Ονειρο» (Somnίum) καί δημοσιεύθηκε λίγα χρόνια μετά τόν Θάνατό τον (1630), ό Κέπλερ έγραφε τό 1629 σ'έναν φίλο του: «"Αν καμιά φορά μάς διώξουν από τή Γή, τό βιβλίο μού θά χρησιμεύσει σαν οδηγός γιά τούς μετανάστες καί τούς προσκυνητές πού θά πάνε στή Σελήνη». `Ο Κέπλερ, όμως, έγνώριζε ότι παρόμοια πτήση στή Σελήνη ήταν αδύνατη, λόγω τής απουσίας μιάς ατμοσφαίρας κοινής στούς δυό πλανήτες. Γι' αύτό, ίσως, όνόμασε τό έργο τον «Ονειρο». Οί διάδοχοι, όμως, τού Κέπλερ στό λογοτεχνικό αύτό είδος δέν ήταν τόσο συνετοί όσο αυτός. Λίγο μετά τήν έκδοση τού «'Ονείρου», ο Άγγλος έπίσκοπος Φράνσις Γκόντγονϊν έδημοσίευσε στή χώρα του, τό 1638, ένα βιβλίο, πού μεταωράσθηκε 10 χρόνια αργότερα στα γαλλικά.  

Ιστορία αυτού τού μυθιστορήματος ήταν μιά έλαφρά άμαξα πού τήν «έσερνε» ένα σμήνος άγριων κύκνων, κατάλληλα έκπαιδευμένων.Τό έργο αύτό, λογοτεχνικά ανώτερο άπό τό μυθιστόρημα τον Κέπλερ, άπό έπιστημονική όμως πλευρά πολύ κατώτερο άπό αύτό, έσημείωσε μεγάλη εκδοτική έπιτυχία, έπανεκδόθηκε πολλές φορές καί ήσκησε σημαντική έπιρροή πάνω στήν κοινή γνώμη. Ένα άλλο έργο, πού κυκλοφόρησε σχεδόν ταυτόχρονα στήν 'Αγγλία, γραμμένο άπό ένα άλλον έπίσκοπο,- τόν Τζών Ούίλκινς, είχε έπίσης τεράστια απήχηση. `Ωστόσο, ή «'Ανακάλυψη ένός κόσμου στή Σελήνη» παρέμεινε ένα έργο έπιστημονικής έκλαϊκεύσεως, μέ κριτική ανάλυση τών συνθηκών διαβιώσεως πάνω στήν επιφάνεια τού δορυφόρού μας. Στήν τρίτη του έκδοση, τό 1655, ο συγγραφεύς πρόσθεσε ένα κεφάλαιο, στό οποιο έβεβαίωνε οτι μιά μέρα θά ήταν ίσως δυνατό νά κατασκευασθή μιά ίπταμένη άμαξα μέ τήν όποία οι άνθρωποι θά ταξιδεύουν στό Διάστημα. `Ο συγγραφεύς, όμως, δέν αναφέρει τίποτα γιά τόν τρόπο κινήσεως τής άμαξας αυτής... Στό μεταξύ, ο Γιοχάννες 'Εβέλιος απέδειξε, τό 1647, οτι ή ατμόσφαιρα τής Σελήνης είναι πολύ αραιά,' άν όχι ανύπαρκτη, καί οτι συνεπώς οί άνθρωποι δέν θά μπορούν νά ζουν στήν έπιφάνειά της. 'Ενας λογοτέχνης, όμως, δέν αντιμετωπίζει παρόμοιες δυσκολίες στά έργα του καί ο Συρανό ντέ Μπερζεράκ, αδιαφορώντας γιά τή «λεπτομέρεια» αυτή, προτείνει, στό έργο τον «Κωμική Ιστορία τών Κρατών καί τών Αυτοκρατόρων τής Σελήνης καί τού `Ηλίου» (1649 καί 1652) τή χρησιμοποίηση πυραύλων σάν μέσου προωθήσεως.

Στά έργα πού δημοσιεύθηκαν αργότερα, οι ήρωες δέν είναι πιά οι κάτοικοι τής Γής, άλλά οί κάτοικοι άλλων κόσμων πού μάς αφηγούνται τις περιπλανήσεις τούς στό Διάστημα. `Ο Βολταίρος στόν «Μικρομέγα» του μιλάει γιά έναν γίγαντα άπό τόν Σείριο, πού ταξιδεύει μέ σύντροφο έναν ιθαγενή τού Κρόνου, τόν δποϊο συνάντησε στόν δρόμο τον (1752). `Ο Γάλλος Γκυγιώμ ντέ λά Φολλί έπρότεινε τό 1775 τή χρησιμοποίηση μιάς ηλεκτρικής μηχανής γιά τήν προώθηση ένός διαστημοπλοίου. `Ο συγγραφεύς αυτός τού «Φιλοσόφού χωρίς αξιώσεις» αποδίδει τήν έφεύρεση τής μηχανής αυτής σ' έναν κάτοικο τού `Ερμή, πού, στό τέλος τής περιηγήσεώς του στό Σύμπαν, ναυαγεί στόν πλανήτη μας. `Ο 19ος αiώνας, καί ιδιαίτερα τό έτος 1865, χαρακτηρίζεται άπό μεγάλη ανάπτυξη τής έπιστημονικής λογοτεχνίας. Τά μέσα προωθήσεως πού αναφέρούν οί συγγραφεύς είναι ποικίλα: ύδραυλική αντίδραση («Ταξίδι στήν 'Αφροδίτη», τού 'Ασίλ 'Εϋρώ), τηλεβόλο («'Από τή Γή στή Σελήνη», τού 'Ιουλίου Βερν), άντιύλη («Ταξίδι πρός τή Σελήνη», άνωνύμου).

Τήν ίδια έποχή ό Καμίλ Φλαμμαριόν άνακεφαλαίωνε τις γνώσεις γιά τούς άλλους πλανήτες στό βιβλίο τον «01 φανταστικοί καί οί πραγματικοί κόσμοι», ένώ ο 'Ιούλιος Βέρν έδημοσίευε, δύο χρόνια αργότερα, τό μυθιστόρημα «Γύρω άπό τή Σελήνη». 'Ισως ή ενθουσιώδης έκστρατεία υπέρ τής αεροπλοίας, πού εξαπέλυσε ο Ναντάρ τό 1863, νά συνετέλεσε στήν άνθηση αυτή τής άστροναυτικής λογοτεχνίας. 'Αλλωστε τό κοινό έπεφύλαξε καλή ύποδοχή σέ βιβλία αυτού τού είδους: τό μυθιστόρημα «01 δύο πλανήτες» τού Κούρτ Λάσβιτς, πού πραγματεύεται τό πρώτο ταξίδι κατοίκων τού "Αρη στή Γή, μεταφράσθηκε δώδεκα φορές σέ διάφορες γλώσσες μέσα σέ δέκα χρόνια... Είναι περιττό νά ύπενθυμίσουμε τήν έπιτυχία τού «Πολέμού ,τών δύο Κόσμων» τού Χ. Γ. Ούέλς, πού αναφέρεται στό ίδιο θέμα. Τή μακρά γόνιμη αυτή περίοδο διαδέχονται χρόνια πενιχρής παραγωγής. Ηταν δύσκολο στούς συγγραφείς νά έπανέρχωνται στά Ιδια θέματα, καί ή φαντασία έχει τά άριά της... Χρειάστηκε ή καταπληκτική περιπέτεια τών ιπτάμενων δίσκων γιά νά άναζωπυρωθή τό ένδιαφέρον τού κοινού γιά τά έπιστημονικά μυθιστορήματα, πού σήμερα ουσιαστικά έχουν έξελιχθή σ' ένα ιδιαίτερο είδος αστυνομικού μυθιστορήματος.

ΟΙ ΙΣΗΜΕΡΙΕΣ

ΟΙ ΙΣΗΜΕΡΙΕΣ

Του Ιωάννη Π. Οικονομόπουλου, Υποναύαρχος Π.Ν. ε.α. — Καθηγητής Σ.Ν.Δ.

Όλοι γνωρίζουμε ή έχουμε ακούσει για την εαρινήν ισημερία, όταν η ημέρα γίνεται ίση με την νύχτα, και έχει επικρατήσει να θεωρούμε ότι αυτό συμβαίνει σταθερά την 21η Μαρτίου του σύγχρονου ημερολογίου. Στην συνέχεια και στο περιορισμένο πλαίσιο ενός άρθρου, εξηγούμε αυτό το αστρονομικό φαινόμενο και τον ακριβή ημερολογιακό προσδιορισμό του.

Α' Κύριες Κινήσεις της Γης Εκτός από την γενικώτερη μεταβατική της τροχιά στον χώρο, μαζί με ολόκληρο το Ηλιακό μας Σύστημα, η Γη εκτελεί τρεις κύριες κινήσεις που φαίνονται στο σχήμα 1, οι οποίες αναγνωρίζονται εύκολα λόγω μεγέθους και αποτελεσμάτων, και δημιουργούν αντίστοιχες χρονικές έννοιες. Αυτές είναι: 1. Περιστροφή περί Άξονα (Rotation). Αποτέλεσμα αυτής της περιστροφής είναι η ημέρα και νύχτα πού ρυθμίζουν την ζωή στην Γην, η Ανατολή, η Δύση και η Μεσημβρινή Διάβαση όλων των ουρανίων σωμάτων. 2. Περιφορά γύρω από τον Ήλιο (Revolution). Ταυτόχρονα με την περιστροφή περί άξονα, η Γη περιφέρεται σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τον'Ηλιο. Αυτή η περιφορά δημιουργεί αφ ενός τις εποχές με την διαφορετική διάρκεια ημέρας-νύχτας, και αφ ετέρού την έννοια του έτους. 3. Μετάπτωση Άξονος Γης (Precession). Η Γη περιστρεφόμενη και περιφερόμενη στο Διάστημα υφίσταται τις ελκτικές δυνάμεις των σωμάτων τον Ηλιακού Συστήματος με κυριώτερες αυτές του Ηλίού και της Σελήνης, λόγω μάζας τον πρώτον και μικρής αποστάσεως της δεύτερης. Ο συνδυασμός των δυνάμεων αυτών δημιούργεί την μετάπτωση τον άξονος της Γης καθέτως στο επίπεδο της εκλειπτικής. 'Ετσι λοιπόν ενώ σήμερα ο άξων είναι προσανατολισμένος στον Πολικό, το έτος π.χ. 14.000 μ.Χ θα δείχνει τον Αστέρα Βέγα και μετά 25.800 έτη Θα επανέλθει στην ίδια με την σημερινή θέση, όπως φαίνεται στο δεξιό μέρος του σχήματος 1.

Αυτές οι κινήσεις επηρεάζουν το φαινόμενο της ισημερίας που εξηγούμε στη συνέχεια.

Παρατηρήσεις: α. Εκτός από τες κύριες κινήσεις υπάρχουν και τρεις δευτερεύουσες: κλόνιση (nutation) άξονος Γης - μείωση περιστροφής της - μετακίνηση γεωγραφικών πόλων, οι οποίες επηρεάζουν τις κύριες. β. Η περιστροφή της Της δεν είναι απολύτως σταθε-ρή αλλά επιβραδύνεται κατά 0,001 μιας πλήρους περιστροφής σε έναν αιώνα (100 έτη). Δηλαδή το γνωστό μας 24ωρο δεν είναι σταθερό. Αυτή η επιβράδυνση διορθώνεται περιοδικά. Το Σάββατο 30/06/2012 το τελευταίο λεπτό της ημέρας είχε 61 δευτερόλεπτα αντί 60. y. Το επίπεδο της γήινης τροχιάς γύρω από τον 'Ηλιο καλείται Εκλειπτική διότι όταν η Γη και η Σελήνη συμπίπτουν σ' αυτό, ως προς τον Ήλιο, τότε δημιουργούνται τα γνωστά φαινόμενα της Εκλείιμεως (Ηλίου ή Σελήνης).

 Β' Οι Ισημερίες 'Οπως φαίνεται στο σχήμα 2, ο Ήλιος κατά την φαινομένη ετήσια περιφορά του γύρω από την Γη, περνά τον Ισημερινό στο σημείο γ από το Νότιο στο Βόρειο ημισφαίριο οπότε η προηγούμενη νότια απόκλισή του μηδενίζεται και στην

συνέχεια τρέπεται σε βόρεια. Στο διαμετρικά αντίθετο σημείο γ' συμβαίνουν τα αντίθετα καθώς ο 'Ηλιος κατέρχεται στο Νότιο ημισφαίριο. Τα προηγούμενα έχουν δύο βασικές συνέπειες. Πρώτη, η αλλαγή των εποχών και της διάρκειας ημέρας-νύχτας στα δύο ημισφαίρια διότι έκαστο θερμαίνεται περισσότερον όταν ο'Ηλιος βρίσκεται επάνω του, και η ημέρα γίνεται μεγαλύτερη της νύχτας. Δεύτερη, η ισημερία δηλαδή διάρκεια ημέρας ίση με νύχτας Ι2 ώρες, για όλους τους τόπους. Στο σημείο γ έχομε την εαρινή (ανοιξιάτικη) ισημερία και στο γ' την φθινοπωρινή. Στο σχήμα 3 εξηγούμε παραστατικά το φαινόμενο της ισημερίας. Η Γη περιστρέφεται στον άξονά της Π (βόρειος πόλος) - Π' (νότιος πόλος), ο οποίος ταυτίζεται με τον άξονα της Ουράνιας Σφαίρας, κατά την αποκαλούμενη ορθή φορά Φ από Δυσμάς προς Ανατολάς, συμπληρώνοντας μία πλήρη περιστροφή σε 24 ώρες ως προς τον'Ηλιον. 'Οταν ο'Ηλιος βρεθεί επί του Ισημερινού δηλαδή στο σημείο γ ή γ' τον σχήματος 2, Θα φαίνεται να περιφέρεται ακριβώς επί της περιφέρειας τον Ισημερινού (ΙΣ στο σχήμα 3) στην διάρκεια τον 24ώρου κινούμενος κατά την ανάδρομη φορά Φ' εξ Ανατολών προς Δυσμάς. Τότε, για οιονδήποτε τόπο (Τ) της.Γης με γεωγραφικό πλάτος (φ) βόρειο ή νότιο, συμβαίνουν τα εξής: Το επίπεδον ορίζοντος (ΒΝ) είναι κάθετο στην γραμμή της κατακορύφου ΤΤ' που διέρχεται από τον τόπο (Τ). Ως προς τον ορίζοντα αυτόν ο Ήλιος Θ' ανατέλλει ακριβώς στο σημείο Α και Θα δύει στο Δ. Από την συμμετρία τον σχήματος αντιλαμβανόμεθα ότι: πρώτον, τα σημεία Ανατολή-Δύση απέχουν ακριβώς 90° από Βορρά-Νότο, και δεύτερον, επομένως το υπέρ τον ορίζοντα ημερινό τόξο ΑΣΔ του Ηλίου ισούται με το κάτω τον ορίζοντος νυχτερινό τόξο ΔΙΑ δηλαδή ημέρα=νύχτα 12 ώρες.

Θερινό Ηλιοστάσιο (Ιούνιος) 23°,5Β

23`,5Ν Χειμερινό Ηλιοστάσιο (Δεκέμβριος)

Σχήμα 2. Φαινομένη Τροχιά Ηλίου γύρω από την Τη - Τροπικό'Ετος

Το ίδιο φαινόμενο της Ισημερϊας έχουν και όλοι οι τόποι πού βρίσκονται στον Ισημερινό (γεωγρ. πλάτος 0°) και καθ' όλην την διάρκεια τον έτούς δηλαδή ανεξαρτήτως αποκλίσεως Ηλίου, γεγονός στο οποίον οφείλεται και η ονομασία Ισημερινός τον επιπέδου που διχοτομεί Γη και Ουράνια σφαίρα σε δύο ημισφαίρια. Στην περίπτωση αυτή (βλέπε σχ. 3) η κατακόρυφος ΤΤ' συμπίπτει με την διάμετρο ΙΣ τον Ισημερινού, άρα η γραμμή Βορράς-Νότος του ορίζοντος συμπίπτει με τον άξονα ΠΠ' της Γης, επομένως και το επίπεδον Ορίζοντος (ΒΝ) είναι κάθετο στον Ισημερινό, και συνεπώς το ημερινό και νυχτερινό τόξο, της 24ωρης περιφοράς τον Ηλίου, είναι ίσα. Η 24ωρη Μέση Ηλιακή Ημέρα, την οποία τηρούμε στην Γη, είναι συμβατική μονάς προκύπτονσα από τον επίσης συμβατικό Μέσο'Ηλιο, για να έχουμε στην Γη σταθερή βάση χρόνον διότι ο Αληθής 'Ηλιος (που βλέπουμε), κινούμενος ανισοταχώς στην Εκλειπτική (2ος Νόμος Κέπλερ), δίδει ασταθή χρόνο. Η απόλυτη περιστροφή της Γης περί τον άξονά της (ως προς απείρως μακρινό σημείο-εαρινό σημείο γ) καλείται Αστρική Ημέρα και ισούται με 23ωρ 56λ 4,09δλ της Μέσης Ηλιακής Ημέρας. Εξ άλλον, όπως προαναφέρθηκε, η περιστροφή της Γης επιβραδύνεται κατά 0,001 της πλήρους περιστροφής σ' έναν αιώνα. Πιθανώτερη αιτία θεωρείται η γιγαντιαία παλιρροιακή τριβή στους ωκεανούς δεδομένου ότι καλύπτουν το 70°/ο της γήινης επιφάνειας. 'Ολα αυτά σημαίνουν ότι το αληθές ημερονύκτιο, που προκύπτει από την περί άξονα περιστροφή της Γης ως προς τον Αληθή 'Ηλιο, δεν είναι σταθερή μονάς χρόνον.

Σχήμα 3. Το Φαινόμενο της Ισημερίας

Παρατηρήσεις α. Η Τη δεν είναι τέλεια σφαίρα και τούτο επηρεάζει την ισημερία (βλέπε συνέχεια). Γράφουμε ότι ο "Ηλιος φαίνεται να περιφέρεται (ετησίως ή ημερησίως) γύρω από την Γη διότι, όντες επ' αυτής, δεν βλέπουμε τις κινήσεις της αλλά τις σχετικές κινήσεις τον Ηλίου κατά την αντίθετη φοράν (αξίωμα σχετικότητος Νεύτωνος). Απόκλιση Ηλίου είναι η γωνιακή απόστασή του 0° έως —23,5° βόρ. και νότ. τον Ισημερινού. δ. Γεωγραφικό πλάτος (φ) είναι η γωνιακή απόσταση 0° έως 90° βόρ. ή νότ. Ισημερινού.

ε. Το Ιερό των Ναών πρέπει να είναι προσανατολισμένο στην Ανατολή την αντιστοιχούσα στην εαρινήν ισημερία. Στα παλαιότερα χρόνια, που δεν υπήρχαν τα σύγχρονα μέσα προσανατολισμού, αυτό γινόταν παρατηρώντας την ανατολή τον Ηλίου περί την εαρινήν ισημερία. Επειδή όμως τα προαναφερθέντα στο σχήμα 3 αφορούν τον γεωγραφικόν ορίζοντα που δεν εμποδίζεται από εδαφικές εξάρσεις, είναι κατανοητό γιατί πολλές εκκλησίες δεν έχούν σωστό προσανατολισμό, αφού η διόπτευση τον Ηλίου όταν έχει υπερβεί τα εδαφικά εμπόδια δεν είναι πλέον προς το σημείο Α αλλά π.χ. στην θέση Η του σχήματος 3.

Η ημερομηνία λοιπόν κατά την οποία ο'Ηλιος βρίσκεται στο σημείο γ τον σχήματος 2 αντιστοιχεί στην εαρινήν ισημερία, ενώ στο διαμετρικά αντίθετο σημείο γ' έχουμε την φθινοπωρινήν ισημερία. Αλλά οι ισημερίες δεν είναι σταθερές αστρονομικά και ημερολογιακά λόγω τον φαινομένου της μεταπτώσεως των ισημερινών σημείων. Την μετάπτωση διαπίστωσε ο 'Ελληνας `Ιππαρχος (-490-420 π.Χ.), μεγαλύτερος, μετά τον Νεύτωνα, αστρονόμος όλων των εποχών και Θεμελιωτής της μαθηματικής αστρονομίας, τον οποίον αποκαλούσαν «διδάσκαλο» οι μεταγενέστεροί τον αστρονόμοι Στράβων, Πλούταρχος, Πτολεμαίος και Πλίνιος ο πρεσβύτερος. Συγκεκριμένα λοιπόν έχουμε: 1- Αστρονομική Μετάπτωση. Τα σημεία γ και γ' μεταπίπτούν προς Δυσμάς, όπως δείχνει το βέλος στο σχήμα 2, κατά περίπου 50" (δεύτερα της μοίρας) ετησίως, που αντιστοιχούν σε περίπού 4 δευτερόλεπτα χρόνου. Αιτία είναι κυρίως η προαναφερθείσα αντίστοιχη μετάπτωση τον άξονος ΒΝ της Γης (σχήμα 1) λόγω των ελκτικών δυνάμεων Ηλίου και Σελήνης, με συνέπεια την ταλάντωση του επιπέδου του Ισημερινού, άρα και την μετάπτωση της διαμέτρου γγ' κατά την οποία τέμνονται τα επίπεδα Ισημερινού και Εκλειπτικής (σχ. 2). Η μετάπτωση συμπληρώνεται σε 25.800 έτη, οπότε άξων της Γης και ισημερινά σημεία Υ-Υ' επανέρχονται στην ίδια Θέση. Το εαρινό σημείο γ πήρε την ονομασία «πρώτο σημείο του Κριού» (first point of Αries) και το σύμβολό τον (κέρατα κριού, απλοποιημένα με το γράμμα γ), διότι κατά την εποχή τον Ιππάρχού, πριν 2150 έτη περίπου, το εαρινό σημείο (γ) βρισκόταν στην αρχή (πρώτο σημείο) τον ζωδίου Κριός.'Εκτοτε, έχει μετακινηθεί κατά ένα ζώδιο, λόγω της μεταπτώσεως, και στην εποχή μας βρίσκεται στους Ιχθείς (Pisces). Αλλά ανεξαρτήτως της εκάστοτε θέσεώς του το γ, ως τομή εκλειπτικής και ισημερινού, Θα είναι πάντα η αφετηρία του ηλιακού τροπικού έτους διατηρώντας αενάως ονομασία και σύμβολο. Αντίστοιχη είναι η μετάπτωση και τονφθινοπωρινού σημείου γ' το οποίο στην εποχή μας βρίσκεται στο ζώδιο Παρθένος (Virgo) ενώ στην εποχή τον Ιππάρχού ήταν στο ζώδιο Ζυγός (Libra). Πρέπει όμως να επισημάνουμε ότι το φαινόμενο της μεταπτώσεως τον άξονος της Γης είναι πολυσύνθετο και ο υπολογισμός εξαρτάται από: α) τις διαστάσεις της Γης, β) την πυκνότητα της, γ) την κατανομή της γήινης μάζας, δ) τους νόμους κινήσεως της Γης, ε) την ταχύτητα περιστροφής της, στ) την επιπλάτυνση τον σχήματός της, ζ) τις αποστάσεις Ηλίου και Σελήνης από την Γη, η) την φαινομένη κίνησή τους ως προς την Γη και Θ) το νόμο της παγκοσμίου έλξεως.

2- Ημερολογιακή Μετάπτωση. (α) Το Διεθνές Γρηγοριανό Ημερολόγιο, που τηρούμε ως πολιτικό ημερολόγιο, διαφέρει κατά 26δλ. από το τροπικό ηλιακό έτος. Εξ άλλου, κατά το έτος 325 της οικουμενικής συνόδου της Νίκαιας η οποία ρύθμισε τα αφορώντα το Πάσχα, η εαρινή ισημερία αντιστοιχούσε στην 21 Μαρτίου και σε αυτή την ημερομηνία έχει αναχθεί το Γρηγοριανό Ημερολόγιο. Για το 2014 έχουν μεσολαβήσει 2014-325=1689 έτη και η ετήσια διαφορά των -26δλ. έχει συσσωρεύσει στο Γρηγοριανό Ημερολόγιο σφάλμα: 1689χ26δλ.=43.914 δλ.= 1/2 ημέρας (1 ημέρα=86.400 δλ.), το οποίο μεταθέτει την εαρινήν ισημερία του 2014 στην 20 Μαρτίου και ώρα 18.57 στο Γρηγοριανό Ημερολόγιο. Το Ιουλιανό Ημερολόγιο αποκλίνει του ηλιακού τροπικού έτους κατά 11 λεπτά ετησίως και έχει σφάλμα, π.χ. -για το 2014, 13 ημ. = [(2014-325)χ11λ.]: 1440λ. (1 ημέρα=1440 λεπτά). Επομένως στο ημερολόγιο αυτό η εαρινή ισημερία αντιστοιχεί στην 20-13=-7 Μαρτίου. (β) Εξ άλλου, και η Ηλιακή ημέρα δεν είναι σταθερή όπως προαναφέρθηκε, και τούτο επηρεάζει την ημερολογιακή μετάπτωση της ισημερίας. 3- Ημερομηνίες Ισημεριών. Όσα πολύ συνοπτικά προαναφέρθηκαν έχουν συνολικό αποτέλεσμα ότι κατά την παρούσα διαχρονική εποχή και για το μέσο γεωγραφικό πλάτος της Ελλάδος: α. η εαρινή ισημερία αντιστοιχεί στην 17 Μαρτίού Γρηγοριανού ή 4 Μαρτίου Ιουλιανού Ημερολογίου. η φθινοπωρινή ισημερία αντιστοιχεί στην  26 Σεπτεμβρίου Γρηγοριανού ή 13 Σεπτεμβρίου Ιουλιανού Ημερολογίού. γ. Τούτο παρατηρείται στους ελληνικούς ημεροδείκτες με χρόνους Ανατολής-Δύσεως Ηλίου, στο διαδίκτυο για τις ημερομηνίες 17 Μαρτίού και 26 Σεπτεμβρίου Γρηγοριανού Ημερολογίού, και υπολογίζοντας την Ανατολή-Δύση με το Ναυτικό Almanac για την 17 Μαρτίου και 26 Σεπτεμβρίου.

Σ' όλες τις περιπτώσεις έχουμε την πλησιέστερη προς 12 ώρες διαφορά (δηλαδή ισημερία) μεταξύ χρόνων Ανατολής και Δύσεως Ηλίου.

4- Ο Παράγων τον Γεωγραφικού Πλάτους 'Ομως, η ισημερία δεν έχει την ίδια χρονική τιμή σ' όλα τα γεωγραφικά πλάτη διότι η Γη δεν είναι τέλεια σφαίρα αλλά ελλειψοειδής εκ περιστροφής, ελαφρώς πεπλατυσμένη στους πόλους της. Τούτο έχει αποτέλεσμα την ασύμμετρη διαφοροποίηση των χρόνων ανατολής-δύσεως Ηλίου, επομένως και της ισημερίας, στα διάφορα γεωγραφικά πλάτη, κατά την ημερομηνία που ο'Ηλιος διασχίζει τον ισημερινό (σημείο γ στο σχήμα 2), οπότε και παρατηρείται η ισημερία σ' όλη την Γη. Π.χ. από το Ναυτικό Almanac υπολογίζουμε τις εξής, πλησιέστερες προς 12 ώρες, διάρκειες ημέρας για τα αντίστοιχα γεωγραφικά πλάτη (φ). α. Κατά την 17η Μαρτίού: φ0° 12ωρ05λ, φ35°Β 12ωρ03λ, φ45°Β 12ωρ01λ, φ50°Β 12ωρ00λ, φ72°Β 11ωρ56λ. Δηλαδή ακριβώς ισημερία (ημέρα=νύχτα=l2ωρ) έχουμε μόνο στο πλάτος φ 50°Β. Κατά την 21η Μαρτίού: φ0° 12ωρ07λ, φ35°Β 12ωρ09λ, φ45°Β 12ωρ11λ, φ50°Β 12ωρ12λ, φ72°Β 12ωρ25λ. Δηλαδή για την 21η Μαρτίου η πλησιέστερη διάρκεια προς τις 12 ώρες συμβαίνει στο πλάτος 0°. Επομένως για όλα τα βόρεια γεωγραφικά πλάτη, η πλησιέστερη προς 12 ώρες (ισημερία) διάρκεια της ημέρας αντιστοιχεί στην 17η Μαρτίού και όχι στην 21η Μαρτίου. δ. Παρόμοια αλλά όχι ίδια αποτελέσματα έχουμε τόσο κατά την φθινοπωρινήν ισημερία όσο και για νότια πλάτη. ε. Επισημαίνομε όμως ότι το αποτέλεσμα αυτό ειναι μόνο ποιοτικό (το παρατηρούμενο) η δε επιστημονική τεκμηρίωση απαιτεί ιδιαίτερη πραγματεία.

Αναφερόμενοι λοιπόν στην εαρινήν ισημερία συνηθίζεται να την τοποθετούμε σταθερά στην 21η Μαρτίού Γρηγοριανού ή 8η Μαρτίου (21Μαρτ.-13 ημ.) Ιουλιανού Ημερολογίου, διότι αυτές τις ημερομηνίες χρησιμοποιούμε για τον εκκλησιαστικό προσδιορισμό του Πάσχα, το οποίο έπεται πάντοτε της εαρινής ισημερίας, ενώ, όπως εξηγήσαμε, αυτή δεν είναι σταθερή αστρονομικά, ημερολογιακά και γεωγραφικά (πλάτος), αφού εξαρτάται από την μετάπτωση των ισημεριών, την διαφορά ηλιακού και ημερολογιακού έτους και το πραγματικό σχήμα της Γης.

ΚΟΣΜΟΣ -ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

ΚΟΣΜΟΣ -ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

Ετυμολογικά η  λέξη κόσμος προέρχεται απο την ελληνική ρίζα κένς που σημαίνει διακυρήττω (λατινικά censeo) ή  σύμφωνα με άλλη εκδοχή από την πρόθεση κο- (κσύν) και από την λέξη θεσμός=σύνολο διατάξεων, ευπρέπεια. Σαν φιλοσοφικό όρο χρησιμοποίησε αυτήν την λέξη ο Πυθαγόρας (Στωβαίου 1,21) θέλοντας να ονομάσει "την των όλων περιοχήν εκ της εν αυτώ τάξεως". Ο Αριστοτέλης χαρακτηρίζει τον κόσμο σαν μία συστηματική διάταξη του σύμπαντος διδάσκοντας ότι υπάρχει ένας μοναδικός, ενιαίος ,πεπερασμένος, σφαιροειδής και εν κινήσει κόσμος και ο Επίκουρος έλεγε ότι "κόσμος εστί περιοχή τις ουρανού, άστρα τε και γήν και πάντα τα φαινόμενα περιέχουσα".  Ο Γερμανός  φιλόσοφος  Κάντ  με αυτή τη λέξη  κατανομάζει ολα γύρω μας τα φυσικά φαινόμενα που κρύβουν το καθένα τα δικά του θαυμαστά μυστικά τα οποία ο άνθρωπος προσπαθεί να ανακαλύψει και να κατανοήσει. Δυο είναι οι μεγάλες κατηγορίες που συνθέτουν τον κόσμο του Κάντ. Η πρώτη αναφέρεται στο σύνολο των ουρανίων σωμάτων που απαρτίζουν το ορατό σύμπαν δηλ.τους γαλαξίες, τους  αστέρες τους πλανήτες κλπ συμπεριλαμβανομένης της γής μας με ολα τα όντα της και που ονομάζεται μακρόκοσμος και η δεύτερη  κατηγορία  που περιλαμβάνει  τον μικρόκοσμο  ασχολείται με τον απείρως μικρό στο μάτι μας κόσμο των ατόμων και των μορίων που δομούν κάθε υλικό σώμα.

 Η Αστρονομία είναι η αρχαιότερη φυσική επιστήμη και σαν φράση  προέρχεται απο την σύντμηση των λέξεων αστήρ και νέμω που σημαίνει γνωρίζω. Το πότε για πρώτη φορά οι άνθρωποι άρχισαν να παρατηρούν με προσοχή το θέαμα του νυχτερινού ουρανού χάνεται στα βάθη των   χιλιετηρίδων. Το σίγουρο όμως είναι ότι αυτές οι πρώτες έστω και συστηματικές παρατηρήσεις αλληλουχιών των ουρανίων φαινομένων  είχαν αστρολογικό χαρακτήρα με αποτέλεσμα να ξεφεύγουμε απο την καθαυτό έννοια της Αστρονομίας ως επιστήμης και να αναφερόμαστε στην Αστρολογία η οποία γεννήθηκε  στην αρχαία Χαλδαία και στην Ασσυρία της Μεσοποταμίας κατά την 4ην χιλιετηρίδα π.Χ.  

Aυτό βέβαια είναι φυσικό γιατί τότε ο άνθρωπος δεν ήταν  σε ώριμη θέση ακόμα και λόγω εθνοτήτων να εξηγήσει επιστημονικά τα ουράνια φαινόμενα. Επηρεασμένος απο την καθημερινή αβεβαιότητα ζητούσε οιωνούς στις κινήσεις των πλανητών και τα ζώδια. Εκείνο όμως που είναι εντελώς αφύσικο και παράλογο ,το οτι σήμερα παραμονές 21ου αιώνα δυστυχώς ο κόσμος συγχέει εγκληματικά την αστρολογία με την Αστρονομία γιατί με αυτά που βλέπει και ακούει έχει υποστεί πλύση εγκεφάλου....όμως.

Οι πρώτοι που έθεσαν καθαρά τις επιστημονικές  βάσεις της Αστρονομίας ήσαν οι αρχαίοι Έλληνες στα ανθούντα Μικρασιατικά παράλια της Ιωνίας τον 5ον αιώνα π.Χ. χρησιμοποιούντες και εφευρίσκοντες προς τούτο τα μαθηματικά. Είναι πραγματικά άξιο θαυμασμού ότι πολλοί  φιλόσοφοι διείδαν μόνο με τον νού τους, αφού τότε δεν υπήρχαν τα σύγχρονα μέσα ερεύνης, ότι το Σύμπαν διαστέλλεται. Όλα τα συγγράμματά των  που διεσώθησαν απο την πυρκαγιά της Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης μελετήθηκαν ύστερα κατά την περίοδο της Αναγεννήσεως απο τους Ευρωπαίους οι οποίοι προχώρησαν σε σπουδαίες αστρονομικές εφευρέσεις και ανακαλύψεις. Με την χαραυγή του 16ου αιώνος αρχίζει να γίνεται αποδεκτή η ιδέα του ηλιοκεντρικού συστήματος με αποτέλεσμα να ειπωθούν οι τρείς θεμελιώδεις νόμοι της κινήσεως των πλανητών σε συνδυασμό με τον νόμο της παγκοσμίου  έλξεως. Το τηλεσκόπιο μαζί με το φασματοσκόπιο άνοιξαν νέους μεγάλους δρόμους στην έρευνα  του διαστήματος. Η ραγδαία εξέλιξις που επήλθε τον 20ον αιώνα ,  μας  βοήθησε να κατανοήσουμε την δομή και την ιστορία του  Σύμπαντος . Με τα πρώτα δειλά βήματα του ανθρώπου στο διάστημα κατορθώσαμε να γνωρίσουμε από κοντά την ηλιακή οικογένεια και να διαμορφώσουμε μια συναρπαστική όσο και πρωτόγνωρη εικόνα της δομής, της ιστορίας και του μεγέθους του σύμπαντος   δοσμένης από τα τροχιακά παρατηρητήρια...

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ.

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ  ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΕΣ  ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ.

ESA ROSETTA MISSION

Το «Ροζέτα» και το 100 κιλών όχημα προσεδάφισης, με το όνομα Philae, που μεταφέρει, βρίσκονταν σε πλήρη αδράνεια τα τελευταία τρία χρόνια, σε μια προσπάθεια να εξοικονομήσουν ενέργεια. Τον Αύγουστο, το «Ροζέτα» θα προσεγγίσει τον στόχο του: τον ευμεγέθη κομήτη 67Ρ/Τσουριούμοφ-Γερασιμένκο που έχει διάμετρο 4 χλμ. Σε αντίθεση με παλαιότερα ερευνητικά διαστημόπλοια, το «Ροζέτα» δεν θα αρκεσθεί να προσεγγίσει τον κομήτη, καθώς είναι σχεδιασμένο κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μπει σε τροχιά γύρω από τον κομήτη για να τον μελετήσει για έναν ολόκληρο χρόνο. Οι αστρονόμοι θεωρούν τους κομήτες ανέγγιχτα απομεινάρια της δημιουργίας του ηλιακού συστήματος πριν από 4,6 δισ. χρόνια. Η επιστημονική ομάδα ελπίζει ότι η αποστολή θα προσφέρει ενδείξεις για τη δημιουργία του ηλιακού συστήματος, όπως έκανε η «Στήλη της Ροζέτας», που επέτρεψε την αποκρυπτογράφηση των αιγυπτιακών ιερογλυφικών. Πρώτο μέλημα του διαστημοπλοίου θα είναι ο εντοπισμός κατάλληλου σημείου προσεδάφισης για το Philae. Το όχημα προσεδάφισης έχει την ικανότητα να πραγματοποιήσει μικρού βάθους γεώτρηση στην επιφάνεια του κομήτη, επιτρέποντας στην επιστημονική ομάδα να μελετήσει τη χημική σύσταση του Τσουριούμοφ-Γερασιμένκο.  Κρίσιμη απάντηση «Περιμένουμε με αγωνία να διαπιστώσουμε εάν η οργανική χημεία, την οποία θεωρούμε υπεύθυνη για την εμφάνιση ζωής, υπάρχει στους κομήτες», λέει ο Στεφάν Ουλαμέτς, επικεφαλής της ομάδας του «Ροζέτα». Η κατασκευή του οχήματος προσεδάφισης Philae έγινε χωρίς η ομάδα των μηχανικών της ESA να γνωρίζει τι θα συναντήσει το όχημα στην επιφάνεια του ΤσουριούμοφΓερασιμένκο και αν ο κομήτης θα έχει σχετικά επίπεδη επιφάνεια κατάλληλη να φιλοξενήσει το Philae. Για τον λόγο αυτό, το Philae εξοπλίστηκε με δίδυμες άγκυρες, που θα καρφωθούν στην επιφάνεια, εμποδίζοντάς το να αποκολληθεί από τον κομήτη. Η ESA δαπάνησε περί το 1 δισεκατομμύριο ευρώ για το πρόγραμμα, με το «Ροζέτα» να συνεχίζει τη μετάδοση δεδομένων μέχρι τα τέλη του 2015. Το «Ροζέτα» εκτοξεύθηκε το 2004, ενώ πραγματοποίησε έκτοτε ταξίδι στο ηλιακό μας σύστημα και τους κοντινούς στη Γη πλανήτες.

ΟΥΡΑΝΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

1. Έκλειψις ηλίου τής 20-5-1966 (animation)
  όπως τήν είδα από τήν Αθήνα όταν ήμουν μαθητής στ΄δημοτικού...
ΣΕΛΗΝΗ 29/1/015

ΚΟΜΗΤΗΣ LOVEJOY 29/1/015

η πανσέληνος τής 6/12/2014

ΕΠΑΙΤΙΟΙ   ΑΣΤΡΟΝΑΥΤΙΚΗΣ

May 5, 1961  
Launch of Alan Shepard in Freedom 7, first American human suborbital flight

Mission type	Test flight
Operator	NASA
Mission duration	15 minutes, 22 seconds
Range	487.3 kilometers (263.1 nautical miles)
Apogee	187.50 kilometers (101.24 nautical miles)
Spacecraft properties
Spacecraft	Mercury No.7
Manufacturer	McDonnell Aircraft
Launch mass	1,830 kilograms (4,040 lb)
Landing mass	1,051 kilograms (2,316 lb)
Crew
Crew size	1
Members	Alan Shepard
Callsign	Freedom 7
Start of mission
Launch date	May 5, 1961, 14:34:13 UTC
Rocket	Redstone MRLV
Launch site	Cape Canaveral LC-5
End of mission
Landing date	May 5, 1961, 14:49:35 UTC
Landing site	27.23°N 75.88°W
May 15, 1963	Launch of Gordon Cooper in Faith 7, the final mission of Project Mercury Mission type Test flight Operator NASA COSPAR ID 1963-015A SATCAT № 576 Mission duration 34 hours, 19 minutes, 49 seconds Distance travelled 878,971 kilometers (474,606 nautical miles) Orbits completed 22 Spacecraft properties Spacecraft Mercury No.20 Manufacturer McDonnell Aircraft Launch mass 1,360 kilograms (3,000 lb) Crew Crew size 1 Members L. Gordon Cooper, Jr. Callsign Faith 7 Start of mission Launch date May 15, 1963, 13:04:13 UTC Rocket Atlas LV-3B Launch site Cape Canaveral LC-14 End of mission Landing date May 16, 1963, 23:24:02 UTC Orbital parameters Reference system Geocentric Regime Low Earth Perigee 161 kilometers (87 nautical miles) Apogee 267 kilometers (144 nautical miles) Inclination 32.5 degrees Period 88.5 minutes

19 May 1961   First planetary flyby (within 100,000 km of Venus - no data returned)

Mission type	Venus flyby
Harvard designation	1961 Gamma 1
SATCAT №	80
Spacecraft properties
Spacecraft	1VA No.2
Manufacturer	OKB-1
Launch mass	643.5 kilograms (1,419 lb)
Start of mission
Launch date	February 12, 1961, 00:34:36 UTC
Rocket	Molniya
Launch site	Baikonur 1/5
End of mission
Last contact	19 February 1961
Orbital parameters
Reference system	Heliocentric
Flyby of Venus
Closest approach	19 May 1961

May 24, 1962 Launch of Scott Carpenter in Aurora 7

Mission type Test flight Operator NASA Harvard designation 1962 Tau 1 SATCAT № 295 Mission duration 4 hours, 56 minutes, 5 seconds Distance travelled 122,344 kilometers (76,021 mi) Orbits completed 3 Spacecraft properties Spacecraft Mercury No.18 Manufacturer McDonnell Aircraft Launch mass 1,350.0 kilograms (2,976.2 lb) Crew Crew size 1 Members M. Scott Carpenter Callsign Aurora 7 Start of mission Launch date May 24, 1962, 12:45:16 UTC Rocket Atlas LV-3B Launch site Cape Canaveral LC-14 End of mission Landing date May 24, 1962, 17:41:21 UTC Orbital parameters Reference system Geocentric Regime Low Earth Perigee 154 kilometers (83 nmi) Apogee 260 kilometers (140 nmi) Inclination 32.5 degrees Period 88.3 minutes Epoch May 24, 1962